hvernig á að gera forsíðu á ritgerð

Þjálfun í ritun texta er afar mikilvæg, bæði hvað varðar nám og störf. Að tjá
sig í skriflegu máli er áhrifarík leið til að koma skoðunum sínum á framfæri.
Fjölmörg störf gera kröfur um að fólk geti ritað skilmerkilegan texta. Ritun
reynir á margs konar færni. Oft byggist gott ritverk á því að sá sem skrifar það
hafi safnað saman upplýsingum og þekkingu sem hann vinnur úr og setur svo
fram í skriflegu máli. Á þann hátt vinnur höfundur úr upplýsingunum og gerir
þær að sínum. Ritverkið, þótt lítið sé, er því eins konar sköpun þess sem skrifar
og því skapandi ferli.
Einnig má benda á að á tímum mikils upplýsingaflæðis getur skipuleg ritun
verið lykill að þinni eigin þátttöku í upplýsingasamfélaginu og skapað þér leið
til að tjá þig.
Skipta má ritunarferlinu niður í þrjú stig:
• Undirbúningsvinnu
• Ritun frumdraga
• Hreinritun eða fullvinnslu texta
Þegar þú skrifar ritgerðir getur verið gagnlegt að hafa þessi þrjú stig til hlið-
sjónar til að vinna skipulega að ritgerðarvinnunni.
Undirbúningsvinna
Margir eiga erfitt með að koma sér að verki þegar fram undan er ritgerðarverkefni.
Þess vegna er undirbúningsferlið afar mikilvægt við ritgerðarvinnu.
Góður undirbúningur auðveldar okkur tvímælalaust að hefjast handa. Ef þú
ætlar að skrifa langa ritgerð er gott að byrja á gera tímaáætlun eða vinnuskipulag.
Þá skiptir þú vinnunni niður á daga, hugsanlega á vikur ef verkið er
umfangsmikið. Hér á eftir er gagnlegt ferli sem gefur yfirlit yfir hvað góð
ritgerðasmíð felur í sér:
1. Finna lesefni sem tengist ritgerðarefninu, bæði heima og á bókasafni
2. Lesa um efnið
3. Safna hugmyndum – hugstormun
4. Velja úr hugmyndum sem komu fram
5. Afmarka efni ritgerðarinnar
6. Velja vinnuheiti
7. Gera efnisgrind eða beinagrind yfir þætti sem fjallað verður um
8. Gera uppkast
9. Yfirfara og endurbæta
10. Lesa vandlega yfir og huga að uppsetningu og frágangi
Þú getur fylgt þessu vinnuferli í stórum dráttum við gerð ritgerða. Á meðan
þú ert að safna hugmyndum er gott að ræða við aðra, skólafélaga, vini eða
fjölskylduna til að fá hugmyndir. Mundu að punkta þær hjá þér. Vertu
NÁMSGAGNASTOFNUN
óhrædd/ur við að nota hugstormun, þ.e. að skrá niður allt sem þér dettur í
Ritgerðasmíð
NÁMSTÆKNI
hug varðandi efnið. Þú velur síðan úr hugmyndunum og afmarkar efni ritgerðarinnar.
Þá er komið að því að setja niður punkta eða beinagrind að efni
ritgerðarinnar.
Ritun frumdraga
Frumdrögin er þægilegt að vinna í ritvinnsluforriti og láta bara gamminn
geisa, eins og sagt er. Það merkir í raun að þú skrifar frjálst og óþvingað um
efnið, skrifar allt sem þú vilt því að þú átt seinna eftir að breyta, bæta og laga
textann. Á þessu stigi skaltu ekki velta fyrir þér málfræði eða stafsetningu heldur
fyrst og fremst að koma efninu frá þér.
Mörgum reynist vel að skrifa fyrsta uppkast hratt, einkum ef þeir komast á
gott skrið. Það fer auðvitað eftir því hvers konar texta þú ert að skrifa hversu
hratt og frjálslega þú skrifar. Ef það er alveg frjálst, óháð fræðimennsku, getur
þú skrifað frá eigin brjósti. Oft getur þó verið skemmtilegt að nota tilvitnanir
í aðra höfunda. Þær þarf að merkja sérstaklega, þannig að texti sem þú tekur
frá öðrum sé innan gæsalappa eða inndreginn. Taka þarf fram í heimildaskrá
úr hvaða bók heimildin er tekin, eftir hvaða höfund hún er og hver er útgefandi
bókarinnar ásamt útgáfuári.
Ef þú ætlar að skrifa fræðilega ritgerð eða heimildarritgerð er nauðsynlegt að
lesa um efnið áður en þú hefst handa. Mundu að aðgreina þinn texta frá þeim
sem þú tekur beint úr öðrum ritum eins og áður er nefnt. Þegar þú kemst í
góðan vinnuham við ritunina gleymir þú gjarnan stund og stað. Mundu samt
að taka þér hlé inn á milli. Ef þú strandar getur líka verið gott að taka hlé og
hugleiða efnið, ræða um það við aðra, lesa svolítið meira og jafnvel leggja
verkið til hliðar til morguns ef þú hefur tíma. Líttu svo yfir beinagrindina sem
þú gerðir til að halda áfram. Beinagrindin að ritgerðinni getur verið leiðsögn
um kaflaskiptingu. Þegar þú ert að rita frumdrögin getur hentað vel að skrifa
hverja efnisgrein út frá henni eða punktunum sem þú settir niður og huga síð-
ar að tengingu. Nú er komið að hreinritun eða fullvinnslu textans.
Heilræði
Skrifaðu ritgerð með því hugarfari að þú sért að skrifa fyrir einhvern
sem veit ekkert um efnið sem þú ert að skrifa um.
Hreinritun
Nú er komið að því að fara yfir textann með gagnrýnum augum. Sumir rithöfundar
skrifa textann aftur og aftur áður en þeir verða nógu sáttir til að fara
með hann til útgefanda. Það er mikilvægt að vera hæfilega gagnrýninn án
þess að brjóta allt niður sem búið er að skrifa. Tilgangurinn er að endurskoða,
bæta við, hugsanlega færa til málsgreinar, finna betra orðalag og ef til vill að
sleppa hluta textans. Hugaðu vel að kaflaskiptingu, lengd kafla og heiti.
NÁMSGAGNASTOFNUN
Ritgerðasmíð
NÁMSTÆKNI
Stundum þarf að færa efni til ef það á betur heima undir öðru kaflaheiti, jafnvel
bæta við kafla eða bæta efni inn í of stutta kafla. Mun fljótlegra er að gera
þetta ef þú kannt að nota ritvinnsluforrit.
Gagnlegt er að lesa ritgerðina upphátt, þá heyrir þú textann um leið og þú
sérð hann skrifaðan. Þannig beinist athygli þín betur að smáatriðum. Gott er
líka að fá einhvern til að lesa yfir fyrir sig og koma með ábendingar um það
sem betur mætti fara. Farðu vel yfir stafsetningu og notaðu villupúkaforrit eða
fáðu einhvern sem er góður í stafsetningu til að lesa yfir í lokin.
Uppsetning og frágangur
Mikils er um vert að vanda frágang ritgerðar. Á forsíðu setur þú titil ritgerðarinnar,
nafnið þitt, námsgreinina, nafn kennarans og skólann, dagsetningu og
ártal. Dæmi um forsíðu er að finna á myndinni hér að neðan. Ef ritgerðin er
löng er nauðsynlegt að hafa efnisyfirlit. Næst kemur inngangur þar sem þú
kynnir efnið og hvernig þú fjallar um það. Meginmál ritgerðarinnar skiptist
gjarnan í kafla sem þú gefur nöfn eftir efni þeirra. Í lokaorðum er efnið tekið
saman, getið um niðurstöður og þar gerir þú grein fyrir afstöðu þinni og skoð-
unum á efninu.
Ef um heimildaritgerð er að ræða þarf að hafa heimildaskrá aftast. Heimildum
er þá raðað í stafrófsröð eftir höfundum, fornafni höfundar ef hann er íslenskur
en eftirnafni ef um erlendan höfund er að ræða. Á eftir höfundarnafni eru
eftirtalin atriði tilgreind í þessari röð: Útgáfuár,
bókarheiti, útgefandi og því næst
útgáfustaður. Dæmi: Aldís Guðmundsdóttir.
1992. Sálfræði: Vöxtur og þroski. Mál og
menning, Reykjavík.
Mundu að auðkenna texta sem tekinn er
orðréttur úr heimild með gæsalöppum eða
leturbreytingu.
Oft getur farið vel á að hafa ritgerð myndskreytta,
mynd á forsíðu og ef til vill í efnisköflum,
sérstaklega ef um skýringarmyndir
er að ræða. Gættu þess að myndir sem þú
notar séu í tengslum við efnið. Skilaðu ritgerðinni
í möppu og hafðu blöðin sem þú
prentar á hrein og slétt þannig að verkið líti
vel út.